Informator miechowski
inne:  Galeria Maopolski Szlak Boogrobcw Gazeta
Niedziela, 17 lutego
imieniny:
Donata, ukasza
Cerkiew prawosawna w Miechowie. Olej, tektura
Publikacje
Jzef Spychalskiby Stanisaw Piwowarski
Podczas gdy hitlerowcy oczekiwali na reakcj Komendy Gwnej AK na propozycje, zawiezione do Warszawy przez ppk A. Kaczmarczyka, w Krakowie podejmowano przygotowania do uwolnienia z rk niemieckich komendanta Okrgu i jego towarzyszy. Prby, zmierzajce do jego odbicia wielokrotnie zostay ju opisane, gwnie przez jednego z uczestnikw tych przedsiwzi – Stanisawa Dbrow-Kostk. Trzeba jednak stwierdzi, e akcj uwolnienia winiw zatwierdzi wczesny szef Kedywu Komendy Gwnej, ppk Jan Mazurkiewicz, pseud. Radosaw. Dowdztwo nad przygotowaniami do uwolnienia winia obj szef Kedywu Podokrgu Rzeszowskiego, kpt. Zenon Sobota, pseud. wida. Rozwaany wariant uderzenia na wizienie Montelupich zakada wprowadzenie do Krakowa duych si Kedywu i innych oddziaw dyspozycyjnych Inspektoratu Rejonowego Krakw, na co jednak nie wyrazili zgody wysi przeoeni w AK. Uderzeniem na wizienie mia bezporednio dowodzi kpt. Bolesaw Rudziski, pseud. Irka. Przygotowujc rne warianty uwolnienia S. snuto mao realne plany, jak cignicie samolotw Royal Air Forces dla zbombardowania niemieckiej dzielnicy Krakowa, co miao odwrci uwag od uderzenia na wizienie czy porwania Wyszego Dowdcy SS i Policji, gen. W. Koppego i wymienienie go na wizionego wci (a do 27 VII) na Montelupich komendanta Okrgu. Brano te pod uwag przeprowadzenie akcji na cmentarzach Salwatorskim i Rakowickim, ktre rzekomo „zaamany” S. mia wskaza policji niemieckiej jako miejsca ukrycia gwnych archiww i magazynw broni Okrgu Krakowskiego AK, by sprowokowa przewiezienie go w ktre z tych miejsc celem jego identyfikacji. Wok tych wersji, a take wielu innych, naroso sporo rnych sprzecznych i mitomaskich opinii, hipotez i prawd. Dzisiaj wiadomo, e wszystkie prby odbicia, wymiany, a nawet wykupu byy bezcelowe. Zastrzeenia dotycz take innych zaistniaych zdarze, m.in. akcji 26 V w rejonie Fortu Mogilskiego, podczas ktrej miano podj prb uwolnienia z rk policji niemieckiej komendanta Okrgu Krakowskiego AK, w rzeczywistoci za komendanta Chorgwi Szarych Szeregw i zastpc szefa Biura Informacji i Propagandy Okrgu Edwarda Heila, pseud. Jerzy. Bliscy wsppracownicy komendanta Okrgu, mjr S. Sikorski i dr A. Gradziski zostali rozstrzelani dnia 27 V w zbiorowej egzekucji przy zbiegu ulic Lubicz i Botanicznej. W sierpniu do obozu koncentracyjnego Gross-Rosen zostali skierowani: por. B. Budkiewicz (Gestapo nie udao si ustali jego tosamoci), ppor. W. Zakrzewski, mjr S. uczyski i W. Mller (tylko on przey). W lipcu do Ravensbrck wywieziono „Stach” i „Jol” (obz przeyy). „Mirsk”, „Basi” i „Bac” zwolniono z Montelupich w kocu lipca 1944 w obliczu paniki, wywoanej zagroeniem Krakowa przez Armi Czerwon. Uwolniono te wtedy „Tomasza”; zamieszka w swoim dawnym mieszkaniu i przystpi do pracy w Zarzdzie Miasta (wojn przey). Inne osoby, zatrzymane bez zwizku z aresztowaniami, odzyskay wolno po kilku dniach lub tygodniach.
Wiadomo o aresztowaniu S. ju po kilku dniach dostarczono rodzinie w Warszawie. Za porednictwem szefa Oddziau I Komendy Gwnej AK, ppk A. Sanojcy dotara ona najpierw do ojca na Koo, a potem dopiero do ony i reszty rodzestwa. Wkrtce potem szczegy aresztowania przedstawi osobicie rodzinie W. Bniski. Komenda Gwna AK polecia onie S. zmieni mieszkanie, ukry dzieci i zawiadomia j o decyzjach w sprawie materialnego zabezpieczenia rodziny.
W zwizku z aresztowaniem ma Eleonora S. dwukrotnie przybywaa do Krakowa. Za pierwszym razem otrzymaa pomoc od F. Ponickiego, poniewa S. mia u niego zdeponowane pewne kwoty, zwizane z istnieniem przedsibiorstwa przewozowego. Trafia do niego rwnie po Powstaniu Warszawskim i uzyskaa potrzebn jej pomoc. Kolejny wyjazd odbya w lipcu, tym razem na bezporednie wezwanie wadz niemieckich. Na widzenie si z mem uzyskaa zgod Komendy Gwnej AK. Nastpio ono 18 lipca (?) w wizieniu Montelupich i dotyczyo spraw osobistych. Jest to ostatnia pewna wiadomo o S.
Podobno 27 VII 1944 zosta wywieziony do obozu koncentracyjnego Gross-Rosen (Rogonica na lsku), cho w Krakowie krya opinia, e wysano go do wizienia Moabit w Berlinie. Problemem otwartym pozostaje miejsce i data mierci S. Wystpuj na ten temat rne opinie. Mona z duym prawdopodobiestwem przyj, i jego egzekucja odbya si w obozie Sachsenhausen, gdzie na wiadomo o wybuchu Powstania Warszawskiego na rozkaz Heinricha Himmlera zgadzono du grup wyszych oficerw AK. Istniej te przesanki, aby jego miejsca mierci szuka w Gross-Rosen lub Mauthausen, 31 XII 1944.
Wyej wspomniane propozycje niemieckich wadz policyjnych znane s tylko ze rde polskich. Naley przyj, i moliwe jest odnalezienie dokumentacji niemieckiej w tej sprawie, co z jednej strony moe wyjani wszystkie okolicznoci zwizane ze mierci S., za z drugiej strony oczyci z oglnikw i domniema pole dla dalszych bada.
S. by kawalerem najwyszych odznacze bojowych: Krzya Virtuti Militari 4 kl. (nr 00069), dwukrotnie 5 kl. (nr 4967, 14221), Krzya Walecznych, Zotego Krzya Zasugi z Mieczami i pomiertnie: Krzya Armii Krajowej, Krzya Grunwaldu 3 kl. i Medalu „Za Wojn Obronn 1939”. W 1982 z inicjatywy Zarzdu Oddziau Krakw-rdmiecie Zwizku Inwalidw Wojennych RP przy ul. J. Dietla 32 – w miejscu jego aresztowania – odsonito pamitkow tablic. Jednej z ulic Krakowa nadano dwukrotnie (1986, 2000) imi Jzefa Spychalskiego. Nazwisko S. widnieje rwnie na tablicy „Cichociemnych” w kociele w. Jacka w Warszawie.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Temat oraz komentarz
Autor oraz opcje
more Dodaj komentarz
2000-2002© Copyright by Studio Reklamy s.c. » o serwisie | » o autorach | » licencja serwisu | » reklama u nas